ارتباط بین یائسگی و چربی شکم

ژان مارینو، متخصص یائسگی در بیمارستان‌های دانشگاهی، CNP، می‌گوید: «علل افزایش چربی شکم در دوران یائسگی مانند بسیاری از موارد مرتبط با سلامت زنان، پیچیده است.

در این مقاله دکترمارینو توضیح می دهد که چرا افزایش وزن شکمی در زنان مسن بسیار رایج است و چه کاری می توان در مورد آن انجام داد.

تغییرات هورمونی

در طول یائسگی و سالهای منتهی به آن (پره یائسگی)، زنان دچار تغییرات پیچیده هورمونی می شوند. تعادل استروژن و پروژسترون ( این دو هورمون در طول سال های باروری با هم کار می کنند تا تخمک گذاری را تحریک کنند و از بارداری حمایت کنند) شروع به تغییر می کند و سطح هر دو هورمون به شدت کاهش می یابد. این تغییرات باعث ایجاد تغییرات هورمونی دیگری می شود که می تواند به افزایش وزن کمک کند، از جمله:

تستوسترون: بیشتر تستوسترون در بدن بانوان توسط تخمدان ها و غدد فوق کلیوی به مقدار کم در طول زندگی تولید می شود. هنگامی که سطح استروژن در یائسگی کاهش می یابد، میزان تستوسترون موجود در بدن افزایش می یابد. افزایش سطح تستسترون می تواند منجر به تغییر الگوی توزیع  چربی در بدن شده  که اغلب عامل افزایش تجمع چربی در ناحیه شکم می باشد.

تغییرات در تولید هورمون های گرسنگی (لپتین و گرلین): نه تنها با کاهش استروژن سطح هورمون لپتین که یک سرکوب کننده طبیعی اشتها در بدن است، کاهش می یابد بلکه با مختل شدن الگوی خواب در دوران یائسگی، سطح هورمون گرلین، هورمونی که سیگنال گرسنگی را در بدن ایجاد می کند، افزایش می یابد و در نتیجه فرد دچار افزایش وزن می شود.

افزایش استرس و نوسانات خلقی

مارینو می‌گوید: «در دوران پیش از یائسگی و یائسگی، خطر تغییرات خلقی در زنان بیشتر است، به‌ویژه زنانی که سابقه قبلی اضطراب، افسردگی، PMS یا افسردگی پس از زایمان دارند. تغییرات خلقی در دوران یائسگی ممکن است با تغییراتی که در دوران پیش از یائسگی شروع شده متفاوت باشد از جمله این تغییرات، علائم خستگی، آشفتگی یا کاهش عزت نفس می باشد.

او می افزاید: “علاوه بر این، زنان در این مرحله از زندگی اغلب با چالش های مهم زندگی از جمله بزرگ شدن فرزندان و ترک خانه پدری ، نیازهای مراقبت از والدین سالخورده و تغییر روابط با همسر یا شریک زندگی دست و پنجه نرم می کنند. استرس عاطفی و جسمی که اغلب با این تغییرات همراه است می تواند منجر به تغییر در عادات غذایی و افزایش وزن شود.”

تغییر الگوهای خواب

مارینو می گوید: «سطح پایین استروژن در زنان یائسه که همراه با اختلالات خلقی رایج مانند اضطراب و افسردگی، ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی در به خواب رفتن و یا افزایش احتمال کاهش مدت شود و خطر Sleep apnea را افزایش دهد». خانم‌هایی که به اندازه کافی نمی‌خوابند، روز بعد احساس خستگی می‌کنند، کمتر فعال هستند و بیشتر به سراغ غذاهای راحت می‌روند که اغلب شامل کربوهیدرات‌های ساده می باشد و می‌تواند منجر به افزایش وزن شود.

داروها

داروهای خاصی که اغلب برای درمان افسردگی، اضطراب، گرگرفتگی و فشار خون تجویز می شوند، می توانند باعث افزایش وزن شوند. این داروها شامل مهارکننده‌های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRIs)، مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، گاباپنتین و مسدودکننده‌های بتا هستند.

دکتر مارینو معتقد است : «اگرچه گاهی بیمارناگزیر به مصرف این دارو ها می باشد، اما می توان با مشاوره پزشکی از داروهای مشابه استفاده کرد که عارضه افزایش وزن را نداشته باشند.

خطرات چربی شکم برای سلامتی

یکی از تغییرات زیادی که با یائسگی رخ می دهد، تمایل تبدیل چربی زیر جلدی (چربی که درست در زیر پوست ذخیره می شود) به چربی احشایی است. چربی احشایی در عمق حفره شکمی ذخیره می شود و اندام های مهمی مانند معده، کبد و روده ها را احاطه می کند و خطر ابتلا به بیماری های مرتبط با چربی مانند بیماری های قلبی عروقی، دیابت (به دلیل مقاومت به انسولین) و انواع خاصی از سرطان را در زنان یائسه افزایش می دهد.

چگونه با برآمدگی شکم مبارزه کنیم

به پیشنهاد دکتر مارینو : «هیچ راه جادویی برای از بین بردن چربی شکم وجود ندارد. “این واقعاً به اصول اولیه رژیم غذایی و ورزش مربوط می شود. و مهم است که توجه داشته باشید که برای درک فواید سلامتی نیازی به کاهش وزن زیادی ندارید. کاهش فقط 5 تا 10 درصد وزن بدن می تواند نمایه متابولیک شما را بهبود بخشد و خطر را کاهش دهد.”

طبق توصیه مارینو به بانوان، بهتر است زنان هنگام تلاش برای کاهش وزن و بهبود سلامت، موارد زیر را در نظر بگیرند:

رژیم غذایی:  بعلت اینکه متابولیسم بدن (سوخت و ساز) در دوران یائسگی کاهش میی یابد، کاهش کالری رژیم غذایی برای جلوگیری از افزایش وزن بسیار مهم است.دکتر مارینو می‌گوید: «بهتر است  رژیمی را انتخاب کنید که بتوانید به آن پایبند باشید. این رژیم در حالت ایده آل، باید عمدتاً حاوی سبزیجات باشد. طبعا رژیم مذکورباید کم چرب نیز باشد و بعلاوه از غذاهای فرآوری شده در آن کمتر استفاده شود.

ورزش:  افزایش فعالیت بدنی همراه با کالری کمتر غذایی بهترین فرمول برای کاهش وزن در هر سنی است. زنان یائسه نیز باید بر روی ورزش های هوازی برای سلامت قلب و تمرینات وزنه برای ساخت عضلات بدون چربی و محافظت از استخوان ها تمرکز کنند.

هورمون درمانی : هورمون درمانی یائسگی (MHT) باعث افزایش وزن نمی شود و می تواند به طور غیرمستقیم به کاهش وزن کمک کند. MHT می تواند به زنان کمک کند بهتر بخوابند، انرژی بیشتری داشته باشند و تغییرات خلق و خوی منفی کمتری داشته باشند، بعلاوه درد مفاصل کمتری را نیز تجربه کنند که همه این اثرات از تلاش برای کاهش وزن حمایت می کنند. زنانی که در طی 10 سال از آخرین دوره قاعدگی خود هستند یا کمتر از 60 سال بهترین کاندیدهای هورمون درمانی هستند.

مدیریت استرس: با استفاده از ترکیبی از تغذیه بهتر، ورزش و استفاده هم زمان از راه های گوناگون پزشکی، از جمله طب سوزنی، مدیتیشن، یوگا و ماساژ درمانی، سطح استرس خود را تحت کنترل داشته باشید. گاهی اوقات مشاوره سلامت رفتاری نیز ممکن است مفید باشد.

جراحی/داروهای کاهش وزن: برای زنانی که در تحت خطر بیماری های تاثیر پذیر از چای می باشند و  یا درگیرعوارض شدید مرتبط با وزن بالا هستند، جراحی چاقی یا داروهای کاهش وزن ممکن است یک گزینه پیشنهادی پزشک باشد.

در انتها دکترمارینو می‌گوید: «بیش از هر چیز، من بیمارانم را تشویق می‌کنم که تغییرات بدنشان را بپذیرند و اجازه ندهند با ایجاد تغییرات طبیعی دوران یائسگی اعتماد به نفسشان کاهش یابد. “در این دوران نسبت به ظاهر خود سخت گیرانه عمل نکنید و از پیروی از استانداردهای زیبایی بسیار سختگیرانه بپرهیزید. سعی کنید در این مرحله جدید زندگی بیشتر به خود و سلامتتان عشق و محبت بورزید.”