رابطه بیماری شانه یخ زده و یائسگی چیست ؟

شانه یخ زده یا کپسولیت چسبنده (AC) یک بیماری شایع است که عمدتا زنان میانسال 40 تا 60 ساله را تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری وضعیت دردناک و ناتوان کننده ای را به همراه سفتی پیشرونده و از دست دادن حرکت شانه پیش می آورد. این بیماری هر دو طرف بدن را به طور یکسان درگیر می کند و به ندرت در هر دو شانه به طور همزمان ظاهر می شود.

اصطلاح “شانه منجمد” برای اولین بار در سال 1934 توصیف شد (توسط دکتر کادمن)، اما تا به امروز در مورد آن تحقیقات کمی مخصوصا در حوزه زنان میانسال انجام شده است.

شانه یخ زده چیست؟

شانه یخ زده زمانی رخ می دهد که بافت اطراف مفصل شانه ملتهب شده و بتدریج سفت تر و منقبض می شود. در این شرایط افراد اغلب دردی را تجربه می کنند که معمولاً در شب شدیدتر می باشد و نیز سفتی که می تواند حرکت را محدود کند. محدودیت حرکت بوجود آمده ابتدا بر چرخش خارجی شانه و سپس محدودیت حرکت شانه به طرف بیرون تأثیر می گذارد.

این بیماری می تواند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کند و  انجام برخی کارهای ساده  مشکل شود بعنوان مثال  ممکن است دست دراز کردن جهت برداشتن اشیا دشوار شود به خصوص در مورد اشیا بالای سر، مانند آویزان کردن لباس درد ناک باشد و یا اینکه در حرکت به جهت های مختلف مثلا به پهلو مشکل ایجاد شود ، مانند وجود دشواری در بستن کمربند ایمنی. در موارد شدید تر مشکل در پوشیدن لباس و برس زدن موها نیز مشاهده شده است .

لازم به ذکر در مواردی که استفاده بیش از حد از عضلات گردن برای جبران از دست دادن حرکت شانه یخ زده رخ می دهد، فرد مبتلا ممکن است درد گردن را نیز تجربه ‌کند.

بهبود افراد مبتلا به شانه یخ زده نیاز به زمان دارد ومعمولا می تواند ۱ تا ۳ سال و نیم طول بکشد اما در برخی از زنان ممکن است مدت زمان بیشتری طول بکشد.

احتمال رخ دادن شانه یخ زده در چه افرادی بیشتر است؟

شانه یخ زده اغلب در افراد بین ۴۰ تا ۶۰ سال رخ می دهد و زنان چهار برابر بیشتر از مردان دچار آن می شوند. طبق مطالعه انجام شده میانگین سنی ابتلا به این بیماری ۵۶.۴ سال می باشد، به همین دلیل است که گاهی اوقات شانه یخ زده  را به عنوان “شانه پنجاه ساله” نیز می نامند.

علت یخ زدگی شانه چیست؟

از آنجا که عوامل خطرزا و موثر در ابتلا به این بیماری هنوز کاملا شناخته نشده اند، همیشه نمی توان علل ابتلا افراد به شانه یخ را مشخص کرد. طبق بررسی ها بطور کلی بغیر از مواردی که احتمال ابتلا به این بیماری با جراحت ها یا جراحی هایی که با عدم حرکت عادی بازوی بیمار همراه هستند، افزایش می یابد ، فاکتور اصلی مرتبط با ابتلا به این بیماری سن تشخیص داده شده است.

همچنین برخی شرایط از جمله خطر دیابت، سکته مغزی و اختلال تیروئید با این بیماری بی ارتباط نیستند. لازم به ذکر است که طبق آمار این بیماری در بین افراد آسیایی بیشتر دیده شده است.

ارتباط  یائسگی و شانه یخ زده

همانطور که قبلا اشاره شد، اکثریت قریب به اتفاق افرادی که از شانه یخ زده رنج می برند، زنان بین ۴۰ تا ۶۰ سال هستند، سنی که مصادف با دوران پیش از یائسگی و یائسگی است. سوال پیش آمده این است ایا تغییرات دوران یائسگی مرتبط با رخداد این بیماری می باشد؟ محققان علت این همزمانی را چنین توضیح داده اند:

یکی از تاثیرات هورمون‌های جنسی استرادیول، پروژسترون و تستوسترون کاهش التهاب بدن می باشد که این امر باعث سلامت مفاصل، روان‌ بودن حرکت آنها و نیز افزایش یکپارچگی بافت همبند این نواحی می شود. در نتیجه با نوسان و در نهایت کاهش سطح این هورمون ها در دوران پیش از یائسگی و یائسگی احتمال افزایش التهاب و اختلال در مفاصل بیشتر می شود که این امر خود از دلایل ایجاد شانه یخ زده می باشد.

در یک مطالعه که توسط محققان دانشکده پزشکی دانشگاه دوک در ایالات متحده  انجام شد، بعد از بررسی سوابق پزشکی زنان مراجع کننده به مرکز درمانی مد نظر، دریافتند که تقریباً 2000 زن یائسه بین سنین 45 تا 60 سال بعلت درد شانه، سفتی و علائم شانه یخ زده در میان مراجعان ثبت شده است.

بعلاوه محققان اعلام کردند که که زنان یائسه ای که  HRT ( هورمون درمانی در دوران یائسگی) مصرف نکردند در مقایسه با زنان یائسه ای که HRT مصرف کردند، 99 درصد شانس بیشتری برای ابتلا به  شانه منجمد داشتند.

با اینکه نتایج این تحقیق در راستای تایید ارتباط یائسگی با ابتلا به این بیماری می باشد انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه نیاز است.

شانه یخ زده چگونه تشخیص داده می شود؟

هیچ آزمایش خاصی برای تشخیص شانه یخ زده وجود ندارد – تشخیص با گرفتن سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی انجام می شود که معمولاً محدودیت حرکتی را نشان می دهد.

شانه یخ زده چگونه درمان می شود؟

ابتلا به بیماری شانه یخ زده شامل دو مرحله می باشد، مرحله اولیه که التهاب در مفصل رخ می دهد و همرام با شروع درد می باشد،  مرحله پیشرفته بیماری که محدودیت شدید حرکتی پدیدار می شود و ممکن است با فروکش درد نیز همراه باشد.

(National Health Service) NHS    سه مرحله را برای درمان توصیه می کند:

تسکین درد خفیف تا متوسط : بیمار باید از حرکاتی که باعث ایجاد درد می شود اجتناب کند. می توان برای تسکین درد از پاراستامول (استامینوفن) استفاده کرد و در صورت رفع نشدن درد ایبوپروفن توصیه می شود.

تسکین درد شدید : در این مرحله ممکن است نیاز به مسکن قوی تری تجویز شود و یا در صورت تشخیص پزشک از تزریق استروئید در شانه بیمار کمک گرفته شود.

انجام حرکات اصلاحی مرتبط – معمولا پزشک انجام تمرینات ملایم شانه را در خانه توصیه می کند و در صورتیکه درد ادامه یابد، بیمار را به فیزیوتراپیست ارجاع می دهد تا با انجام تمرینات کششی و قدرتی مناسب و آموزش قرار گرفتن دروضعیت های مناسب بدن، درد وی بهبود یابد.

لازم به ذکر است که نوع حرکات و تمریناتی که توصیه می شود به مرحله و شدت درگیری شانه بستگی دارد. دردوره انجام فیزیوتراپی  تمرکز روی برگرداندن حرکت به کتف می باشد و فیزیوتراپ روشی را انتخاب میکند که باعث افزایش التهاب مفصل درگیر نشود.

از دیگر روش های موثر بر کاهش درد، قرار دادن کیسه حرارتی (یا بطری آب گرم) به مدت  20 دقیقه روی شانه و تکرار آن در طی روز می باشد.

در نهایت در افرادی که علائم یائسگی را تجربه می کنند و شرایط هورمون درمانی (HRT) را دارند، بعد از هورمون درمانی اغلب بهبود درد های شانه یخ زده را تجربه می کنند.